Chinese kruiden geneeskunde bij de overgang

De overgang is een natuurlijke fase waarin de balans van Yin, Yang, Qi en Bloed kan veranderen. Dit kan leiden tot klachten zoals vermoeidheid, slaapproblemen en stemmingswisselingen. Vanuit de Chinese geneeskunde ondersteunen acupunctuur en kruidentherapie het lichaam bij het herstellen van balans en vitaliteit tijdens deze overgang.

De menopauze is een natuurlijke overgangsfase in het leven van een vrouw. Niet alleen hormonen veranderen; ook het innerlijke evenwicht van Yin en Yang, Qi en Bloed vraagt aandacht. Veel vrouwen ervaren in deze periode:

• Vermoeidheid en lagere belastbaarheid
• Stemmingswisselingen of emotionele gevoeligheid
• Slechter slapen, onrust of nachtzweten
• Obstipatie of een trage spijsvertering
• Droogte tekens
• Gevoel van instabiliteit of “niet goed gegrond zijn”

De traditionele Chinese geneeskunde (TCG) kijkt hierbij niet naar losse klachten, maar naar het geheel en de onderliggende balans. Met dit blog kijken we naar hoe we de balans kunnen herstellen tijdens de overgang met Chinese kruidentherapie.

De overgang vanuit TCM-perspectief

In de Chinese geneeskunde is de menopauze het moment waarop de Nier energie geleidelijk afneemt. Dit is een natuurlijk proces, maar kan klachten geven wanneer het lichaam al langere tijd meer heeft verbruikt dan opgebouwd.

Veelvoorkomende patronen in de overgang zijn:

• Nier Yin tekort
  • droogte
  • innerlijke onrust
  • warmtegevoel
  • nachtzweten of slecht slapen
• Nier Yang tekort
  • vermoeidheid
  • koudegevoel
  • minder veerkracht
  • minder zin om actief te zijn
  • mogelijk problemen met de stoelgang, dunne ontlasting
• Verstoorde samenwerking tussen Lever, Hart en Nieren
  • stemmingswisselingen
  • piekeren
  • wisselende emotioneel

Zoals hierboven te zien is, kunnen in deze fase zowel Yin als Yang uit balans raken. Een helpende vergelijking is die van een kaars: Nier Yin is het kaarsvet, Nier Yang het brandende vlammetje.

• Te weinig Yin zorgt voor een te snelle verbranding: het vuur brandt fel maar onrustig.
• Te weinig Yang geeft juist een te trage verbranding, met klachten als vermoeidheid en een gevoel van kou.

Yin is, in de vorm van Bloed, ook de koelvloeistof van ons lichaam. Wanneer deze afneemt, kan het systeem oververhit raken, wat zich uit in klachten zoals roodheid en opvliegers.

In deze fase kunnen kruiden helpen om het lichaam te voeden, stabiliseren en verankeren, in plaats van het systeem verder te forceren.

Kruiden die Yin en Yang ondersteunen

Chinese kruidenleer is heel bijzonder, talloze kruiden zijn ingedeeld naar smaak, temperatuur en functie. Dat geeft een inzicht in wat ze kunnen doen voor de energie en balans in het lichaam. Hieronder vind je wat voorbeelden:

Xian Mao (Curculigo rhizoma)

• Versterkt Nier Yang
• Ondersteunt warmte, energie en vitaliteit
• Helpt bij vermoeidheid en een gevoel van innerlijke leegte
• Wordt altijd voorzichtig ingezet en gecombineerd met voedende kruiden

Sheng Di Huang (Rehmannia root)

• Voedt Yin en Bloed
• Kalmeert innerlijke onrust
• Ondersteunt herstel en hydratatie van het systeem

Synergie: Xian Mao + Sheng Di

• Activeert het vuur zonder Yin uit te putten
• Brengt balans tussen activeren en voeden
• Geschikt bij zowel vermoeidheid als innerlijke onrust

Shan Zhu Yu (Cornus vrucht)

• Versterkt en bewaart Essentie (Jing)
• Vermindert energieverlies
• Geeft een gevoel van stevigheid en continuïteit

Wu Wei Zi (Schisandra bes)

• Verankert de geest (Shen)
• Ondersteunt stressbestendigheid
• Bevordert emotionele stabiliteit en focus

Synergie: Shan Zhu Yu + Wu Wei Zi

• Helpt energie vast te houden
• Verzacht hormonale schommelingen
• Ondersteunt aanpassing aan verandering

Een extra laag: Bloed voeden

Tijdens de overgang kan het Bloed minder rijk worden, wat invloed heeft op zowel het lichaam als de emoties. Klachten die hierbij passen zijn:

• Spanning in het lichaam
• Prikkelbaarheid of emotionele gevoeligheid
• Menstruele klachten of bloedingen
• Krampen of onrustige slaap (b.v. rusteloze benen)

Bai Shao (Paeoniae radix alba)

• Voedt Bloed en Yin
• Verzacht de Lever
• Helpt bij spanning en prikkelbaarheid

Dang Gui (Angelica sinensis)

• Voedt én laat Bloed circuleren
• Ondersteunt soepelheid en herstel
• Wordt traditioneel ingezet bij vrouwen in overgangsfases

Synergie: Bai Shao + Dang Gui + Shu Di

• Harmoniseert en voedt Bloed
• Geeft ondersteuning bij emotionele en lichamelijke veranderingen

De spirituele reis van Yin naar Yang

Met het ouder worden neemt het Yin geleidelijk af. Daardoor ontstaat er relatief meer ruimte voor Yang, niet alleen fysiek, maar ook in spirituele zin. De eerste helft van het leven staat vaak in het teken van opbouwen: een lichaam, een gezin, een beroep, een plek in de wereld. In de tweede levenshelft verschuift de aandacht steeds meer naar betekenis en overdracht — wat willen we delen, wat laten we achter?

Juist in deze fase kan het helpend zijn om ruimte te maken voor zingevende activiteiten: bezigheden die je raken en voeden. Dat kan creativiteit zijn, zoals kunst of muziek, maar ook lezen, schrijven, bezinning, mindfulness of religie. Wanneer je aandacht geeft aan wat je ziel nodig heeft, krijgt ook het lichaam nieuwe voeding en herstelruimte.

Zo ondersteunen betekenis en innerlijke verdieping niet alleen de geest, maar helpen zij ook om Yin en Yang in balans te houden.

Tot slot: kruidentherapie als begeleiding bij menopauze

De overgang is voor iedere vrouw anders. Wat de één helpt, kan voor een ander juist te veel of te weinig zijn. Daarom is kruidenadvies het meest effectief wanneer het:

• afgestemd is op jouw huidige balans
• rekening houdt met energie, emoties en leefstijl
• meebeweegt met veranderingen in de tijd

Een kruidenconsult kan helpen om helder te krijgen wat nu bij jou past. Door samen te kijken naar jouw klachten en constitutie ontstaat een kruidenadvies dat je ondersteunt in deze overgang, op een manier die bij jouw lichaam en leven aansluit.

Dit kan je zelf doen!

De onderstaande voeding kan je toevoegen aan soep, pap, of er een lekkere thee van maken:

• Hei Zhi Ma (zwart sesamzaad)
  • Voedt Lever- en Nier Yin, helpt bij obstipatie, droogte en vermoeidheid
• Gou Qi Zi (goji bes)
  • Voedt Bloed en Yin, ondersteunt energie, ogen en emotionele veerkracht
• Sang Shen (moerbei bes, zwart)
  • Voedt Bloed en Yin, ondersteunt stoelgang en kalmeert bij leegte-onrust
• He Tao Ren (walnoot)
  • Versterkt Nier Yang, ondersteunt hersenen, energie en onderrug
• Shan Yao (Chinese yam)
  • Versterkt Spleen & Nier, ondersteunt spijsvertering en hormoonbalans
• Da Zao (Chinese dadel / jujube)
  • Voedt Qi & Bloed, kalmeert emoties, ondersteunt spijsvertering

Deze self-care opties zijn geen medicatie, maar dagelijkse ondersteuning. Ze werken het best:

• in kleine hoeveelheden
• door ze regelmatig te nemen
• afgestemd op jouw constitutie

Bij twijfel of wisselende klachten is kruidenadvies waardevol om te begrijpen wat op dit moment bij je past, en wat je beter (nog) kunt laten.

Lees verder

• Kijk hoe we je kunnen helpen met ontspannen
• Lees meer over onze kruidentherapie