Omgaan met woede

Woede is een krachtige emotie die ons helpt grenzen te bewaken en in beweging te komen, maar kan bij onderdrukking of langdurige spanning juist voor meer onrust zorgen. In Chinese geneeswijzen wordt woede verbonden met het Hout-element; naast bewustwording en beweging kan acupunctuur worden ingezet om ontspanning te bevorderen en het lichaam te ondersteunen bij spanning en stress.

Woede heet in Chinese geneeswijzen nù. Het hoort bij het hout-element en wordt gekenmerkt door een sterke opwaartse beweging van energie. Het hout element resoneert ook met de lente en heeft als zodanig de functie en de kracht om dingen in beweging te zetten. In ons leven helpt dit onder andere om obstakels te overkomen, conflicten op te lossen en om je staande te houden. Ook in het lichaam heeft het hout-element deze kwaliteiten en zorgt daar voor dat zowel energie (Qi) en bloed goed kunnen stromen. 

Als boosheid plotseling of heel intens opkomt, maar ook als het te lang aanhoudt, kan de vrije stroom van Qi in ons lichaam worden gehinderd en ontstaat er stagnatie. Dat kan je in het lichaam herkennen als veel moeten zuchten, een opgezette buik, druk op de borst of ribben, irritatie, pijn die wisselt van plek en intensiteit en soms ook buikpijn of wisselende ontlasting als hout aarde (spijsvertering) aanvalt.

Ook mentaal en emotioneel kan je hierdoor vast raken. Emoties hebben namelijk de eigenschap dat ze de hele wereld in hun kleurenpallet afschilderen. Dat heeft als gevolg dat de emotie zichzelf versterkt en dat is heel vermoeiend. Emoties komen op als reactie op wat er gebeurt en kunnen ons helpen herkennen wat voor ons belangrijk is en welke actie mogelijk nodig is. Ons lichaam kan daarmee aangeven dat er iets speelt dat aandacht vraagt.

Emoties die lang aanblijven, geven problemen

Emoties hebben een belangrijke functie. Ze geven ons informatie over wat er gebeurt en zetten ons aan tot actie. Bij woede gaat het vaak om het ervaren van / omgaan met  een grens, obstakel of onrecht: er moet iets gebeuren.

Wanneer de tijd verstrijkt moet het probleem opgelost zijn en ideaal gezien moet je daarna ontspannen en alle uitgegeven energie weer opbouwen en opladen. Maar door de spanning, of omdat we niet in actie komen, of omdat het moment aan ons voorbij gaat, voelt het lichaam niet dat het veilig is. 

Voor ons lichaam kan het voelen alsof het gevaar nog steeds aanwezig is, ook al is het moment al voorbij. Wanneer zulke stressreacties zich blijven herhalen en herstel uitblijft, kan spanning zich steeds verder opstapelen.

En als die prikkels een thema hebben van gevaar, dan helpt ons lichaam met een fight, flight of freeze reactie. Bij woede krijgt die beschermingsreactie vaak een activerende, naar buiten gerichte vorm: fight.

Hardnekkige blokkade, geen controle

Wanneer woede langdurig de gevoelswereld overheerst, kan ze zichzelf gaan versterken. De geest gedraagt zich als een hamer op zoek naar spijkers. Emoties gaan vaak al gepaard met zich herhalende gedachten en dit proces versterkt dat nog verder. De woede kan hiermee steeds meer je leven gaan beheersen. En in situaties waar dat niet geuit kan worden, kost het veel moeite om aanpassingen te doen. Kortom: het zet je vast en is heel vermoeiend.

In de natuurgeneeswijzen zien we de mens als één geheel. Dat houdt ook in dat we mensen zien als goed en compleet. Dat wil niet zeggen dat we blind zijn voor lijden of gedrag dat niet wenselijk is. Maar wel dat alles wat je voelt er mag zijn. Binnen de Chinese geneeswijzen wordt de mens ook gezien als iemand die tussen Hemel en Aarde staat. We zijn onderdeel van de natuur en hebben daarmee ook onze dierlijke eigenschappen en impulsen. Woede, agressie en de neiging om in actie te komen horen dus bij onze menselijke natuur. Daar hoeven we ons niet voor te schamen. Tegelijkertijd hebben we het vermogen om ons bewust te worden van wat er in ons gebeurt. We kunnen voelen: ik ben boos. En juist doordat we dat kunnen waarnemen, hoeven we niet automatisch vanuit die impuls te handelen. We kunnen vertragen, voelen wat er werkelijk speelt en vervolgens kiezen wat we ermee doen.

Teveel, te weinig of precies genoeg

Boosheid is dus niet het probleem. Het probleem is het probleem. Dus is het belangrijk dat je jouw energie richt op de oplossing daarvan. Woede kost sowieso energie, beter laat je die terugkomen in een voor jou goede oplossing. Zo neem je ook de ruimte in die nodig is voor dat moment.

Op de eerste plaats moet je afwegen voor jezelf hoeveel expressie nodig is voor jouw woede. Niet voor een uitbarsting van woede, die gebeurt gewoon (of niet). Maar meer voor langer aanhoudende periodes. Stel jezelf de vraag: Heb ik mijn woede teveel, of juist te weinig geuit?Want beide kunnen belastend zijn voor jezelf, je relaties en je herstel. De confrontatie aangaan kan soms best lastig zijn. Maar wanneer je bij jezelf blijft, bij je woede en wat dat voor jou betekent wordt het veel makkelijker. Dan moet het nog steeds eruit. Zowel langdurig onderdrukken (imploderen) als herhaaldelijk exploderen in woede kan belastend zijn voor jezelf, je relaties en je herstel.

Als je iemand bent die meer aan de explosiekant zit, kun je bezinnen, vertragen, verzachten en kijken wat voor jou nodig is om het obstakel te overwinnen of uit de weg te gaan. Het zou ook kunnen zijn dat je je in het algemeen wat (te) veel of te luid uit.

Als je iemand bent die meer aan de implosiekant zit, maak dan connectie met jouw woede, het verdriet of onrecht dat er mogelijk achter zit, en voel de emotie. Het zou ook kunnen zijn dat je wat te weinig uit.

Woede hoeft niet netjes te zijn

Dat mag best een beetje een lelijk proces zijn. Hout energie is heel krachtig, denk aan wat voor een “geweld” er nodig is voor pantjes om uit te komen na aan koude winter, door de aarde heen, in de lente. Of wat voor oerkracht bij een bevalling komt kijken. Of naar het winnen van een wedstrijd in sport. Dat zijn dingen die los staan van etiquette, van uiterlijkheden- het is een beetje rommelig, lelijk om het zo te noemen. En dat hoort er bij. Eerst hard werken en daarna kijken hoe verder. 

Dit kan ook spelenderwijs. Als je het gevoel hebt dat je jouw woede wilt onderzoeken, of er mee wilt verbinden, doe dat dan. Er zijn tal van manieren waarop dat kan. In algemene zin is wandelen goed voor de Lever en het hout element. Als je veel spanning hebt opgebouwd, kan bewegen helpen om weer contact te maken met je lichaam. Wandelen, hardlopen, cardio of een vechtsport kunnen daarvoor geschikt zijn, wanneer dat bij je past. Het doel is daarbij niet om de woede zo hard mogelijk af te reageren, maar om spanning te voelen, ruimte te maken en daarna te kunnen onderzoeken wat er werkelijk speelt.

Wanneer je je boosheid juist moeilijk kunt voelen of vaak vlak bent, kan het helpen om op een veilige manier te onderzoeken waar die boosheid zit. Dat kan door te schrijven, te bewegen, door muziek te luisteren, te praten of bewust stil te staan bij een situatie waarin je een grens, onrecht of frustratie hebt ervaren.

Rondom woede en emoties in het algemeen heersen veel oordelen. Is het wel gepast? En daarbovenop kan schaamte ook nog een factor zijn. Mag ik dit wel voelen en uiten? En wat vind de omgeving er van? Hoe meer je hierbij bij jezelf blijft, hoe makkelijker het wordt uiteindelijk. Wat mensen vinden is bij uitstek iets wat je niet kan controleren. 

Op de tweede plaats komt dan de afweging of wat je geuit hebt in dienst is van wat er achter jouw woede zit. 

• Wat heb ik nodig, wat wil ik?
• Waar heb ik wel invloed op?
• Welke actie helpt echt?

Deze vragen zijn belangrijk omdat ze de focus en regie terugbrengen naar jezelf. Ga voor wat je wilt, met besef van waar je controle over hebt: jezelf, hier en nu. Leestips en inspiratie hiervoor vind je in dit boek en dit boek. 

Wat doe je er mee?

Met je woede (niet aan je woede) moet iets gedaan worden, maar wat? De enige die daar echt antwoord op kan geven ben jijzelf. Als je handelt naar je gevoel - naar wat er achter je emotie ligt - en een zo goed mogelijke richting bepaalt, voor zover je die nu kunt zien, kom je uit bij de juiste actie. Wat vraagt de woede van mij?

Van extern naar intern

Woede heeft zoals gezegd een opwaartse richting en een activerende kracht. Het is ook een energie die zich richt op iets buiten ons zelf. Daardoor verlies je de connectie met jezelf en ben je meer ontvankelijk voor prikkels. Zeker stressvolle prikkels of dingen die goed resoneren met je woede of boosheid. Als de boosheid gericht is op een ander persoon maakt dit de communicatie ook moeilijker. Vandaar dat in het boek geweldloze communicatie (zie vorige leestip) aanreikt om te praten vanuit je eigen gevoel. In plaatse van: “jij doet…” wordt je uitgenodigd om meer in de richting te bewegen van “ik merk dat aan mijzelf…, ik zou graag willen dat we…, kan je me helpen met…?

Op het moment dat je weer contact maakt met je woede en daar een constructief vervolg aan kunt geven, neem je de regie weer terug. Van een reactieve, problematische situatie begeleid je jezelf terug naar je centrum en beweeg je van daaruit naar een oplossing die binnen jouw bereik ligt.

Binnen het TCM-model stijgt woede naar het hoofd en richt het denken zich meer naar buiten. Dat helpt om in actie te komen, maar de oplossing vind je binnen in je hart.

Compassie en meditatie

Hout is een energie met veel kracht die je helpt met jouw groei in de wereld. Wanneer Hout in balans is, kent het ook zijn grenzen. Je kunt dan duidelijk voor jezelf opkomen en tegelijkertijd oog houden voor de gevoelens en grenzen van anderen. Die eigenschap komt in grote lijnen overeen met het hebben van compassie. Compassie is een mooie beoefening, en iets wat ook een thema kan zijn van een meditatie. Let wel op in welke fase van je woede proces je zit. Meditatie kan je gebruiken als bezinning, zingeving en mogelijk ook als stap naar vergeving. Maar dit moet niet een uitvlucht zijn van het voelen en de juiste expressie van woede. 

Deze lezing sluit mooi aan bij het onderwerp:

Op YouTube zijn er schillende videos met begeleide meditatie van Thich Nhat Hahn. De app van Plum village is ook erg mooi.

Of bekijk deze meditatie van Ram Dass als voorbeeld. Andere lezingen van hem vind je hier. 

Ondersteuning met acupunctuur of kruiden

Als je het gevoel heb dat je te vast zit in deze emotie, neem dan contact met ons op. We denken graag met je mee. 

Op maandag 19 oktober geven we ook een webinar: hoe word ik stressbestendig. Daarin komt het omgaan met gevoelens en emoties ook aan de orde. Meedoen kan door je hier in te schrijven.